اصول طراحی تجهیزات استیل کلین روم فقط به انتخاب ورق استیل و ساخت یک میز یا کابینت محدود نمی‌شود. در یک فضای کنترل‌شده مانند کلین روم، هر تجهیز باید با دقت و بر اساس شرایط محیط، نوع فرآیند، میزان حساسیت محصول و الزامات بهداشتی طراحی شود.
کوچک‌ترین جزئیات، از نوع آلیاژ استیل گرفته تا شکل گوشه‌ها، کیفیت جوشکاری، نحوه اتصال قطعات و حتی قابلیت شست‌وشوی سطوح، می‌تواند بر عملکرد نهایی تجهیزات تأثیر بگذارد. کلین روم یا اتاق تمیز محیطی است که میزان ذرات معلق، آلودگی‌های میکروبی و سایر عوامل آلاینده در آن تحت کنترل قرار دارد.
مطالب مرتبط: بنچ استیل
به همین دلیل تجهیزاتی که وارد این محیط می‌شوند نباید خودشان به منبع آلودگی تبدیل شوند. استفاده از متریال مناسب، طراحی بدون نقاط تجمع آلودگی و ایجاد سطوح کاملا قابل شست‌وشو از مهم‌ترین مواردی هستند که در ساخت تجهیزات استیل کلین روم باید مورد توجه قرار بگیرند.
در صنایع دارویی، پزشکی، غذایی، آرایشی و بهداشتی و همچنین برخی فرآیندهای حساس صنعتی، تجهیزات استیل بخش جدایی‌ناپذیر کلین روم هستند. میزهای استیل، ترولی‌ها، کابینت‌ها، سینک‌ها، قفسه‌ها، تجهیزات انتقال مواد و سایر سازه‌های مورد استفاده در این محیط باید به شکلی طراحی شوند که علاوه بر استحکام و دوام، کمترین میزان آلودگی را ایجاد کنند.
انتخاب استیل مناسب برای تجهیزات کلین روم
انتخاب استیل مناسب برای تجهیزات کلین روم یکی از اولین و مهم‌ترین تصمیم‌ها در فرآیند طراحی و ساخت است. همه انواع استیل عملکرد یکسانی در محیط‌های تمیز ندارند و انتخاب آلیاژ نامناسب می‌تواند در بلندمدت باعث خوردگی، تغییر ظاهر سطح یا کاهش عمر مفید تجهیزات شود.
در بسیاری از کاربردهای کلین روم، استیل ضدزنگ به دلیل مقاومت مناسب در برابر خوردگی و قابلیت نظافت بالا انتخاب می‌شود.
گرید 304 یکی از گزینه‌های متداول برای تجهیزات استیل صنایع مختلف است و در شرایط عمومی عملکرد قابل قبولی دارد.
با این حال، در محیط‌هایی که تجهیزات با مواد شیمیایی، محلول‌های ضدعفونی‌کننده یا شرایط خورنده بیشتری در تماس هستند، ممکن است استفاده از استیل 316 یا گریدهای مناسب‌تر ضرورت پیدا کند.
موضوع مهم فقط گرید استیل نیست، ضخامت ورق نیز باید متناسب با نوع تجهیز و میزان بار واردشده انتخاب شود.
ورق بیش از حد نازک ممکن است در اثر فشار یا استفاده مداوم تغییر شکل دهد و ورق بسیار ضخیم نیز بدون دلیل، هزینه ساخت را افزایش می‌دهد. از طرف دیگر، کیفیت سطح استیل اهمیت زیادی دارد.
سطحی که برای تجهیزات کلین روم انتخاب می‌شود باید تا حد امکان صاف، یکنواخت و فاقد زبری‌های غیرضروری باشد. هرچه سطح صاف‌تر باشد، امکان باقی ماندن ذرات، مواد و آلودگی روی آن کاهش پیدا می‌کند و عملیات پاک‌سازی نیز ساده‌تر انجام می‌شود.
طراحی بهداشتی تجهیزات استیل کلین روم
طراحی بهداشتی تجهیزات استیل کلین روم به این معناست که تجهیز از همان مرحله طراحی به گونه‌ای ساخته شود که نظافت، ضدعفونی و کنترل آلودگی در آن به‌راحتی امکان‌پذیر باشد. در این نوع طراحی، ظاهر زیبا در اولویت دوم قرار می‌گیرد و عملکرد بهداشتی و قابلیت نظافت اهمیت بیشتری دارد.
یکی از اصول مهم، حذف فضاهایی است که امکان جمع شدن گردوغبار یا مواد در آنها وجود دارد. گوشه‌های بسیار تیز، درزهای باز، اتصالات پیچیده، شکاف‌های غیرضروری و سطوحی که دسترسی به آنها دشوار است، می‌توانند فرآیند نظافت را سخت کنند.
گوشه‌های داخلی تجهیزات در صورت امکان باید با طراحی مناسب و شعاع کافی اجرا شوند تا دستمال یا ابزار نظافت بتواند به‌راحتی سطح را تمیز کند. همچنین سطوح افقی باید به گونه‌ای باشند که از ایجاد نقاط تجمع مواد جلوگیری شود.
درزها و محل اتصال قطعات نیز اهمیت ویژه‌ای دارند. در تجهیزات حساس، جوشکاری باکیفیت و پرداخت مناسب جوش‌ها می‌تواند تفاوت قابل توجهی در عملکرد تجهیز ایجاد کند.
جوش زبر یا دارای خلل و فرج ممکن است آلودگی را در خود نگه دارد و به مرور زمان به یکی از نقاط مشکل‌ساز تبدیل شود. به همین دلیل، طراحی بهداشتی فقط به استیل بودن تجهیز وابسته نیست، بلکه مجموعه‌ای از انتخاب‌های مهندسی در طراحی، ساخت و پرداخت نهایی را شامل می‌شود.
طراحی میز استیل و تجهیزات کار در کلین روم
طراحی میز استیل و تجهیزات کار در کلین روم باید به گونه‌ای باشد که کاربر بتواند عملیات مورد نظر را با حداقل پیچیدگی انجام دهد و در عین حال سطح کار به‌سادگی تمیز و ضدعفونی شود. سطح روی میز باید کاملا صاف و مقاوم باشد.
وجود فرورفتگی، درز یا اتصالات غیرضروری روی سطح کار می‌تواند باعث باقی ماندن ذرات و مواد شود. در صورت نیاز به لبه محافظ یا طراحی خاص، این بخش نیز باید با در نظر گرفتن الزامات نظافت اجرا شود.
ارتفاع میز یکی دیگر از نکات مهم است. میز بیش از حد کوتاه یا بلند می‌تواند کار با تجهیز را دشوار کند و در استفاده‌های طولانی‌مدت باعث خستگی کاربر شود. بنابراین طراحی ارگونومیک در کنار الزامات بهداشتی اهمیت دارد. اگر میز استیل دارای طبقه، چرخ، کشو یا تجهیزات جانبی باشد، تمام این اجزا باید از ابتدا در طراحی لحاظ شوند.
استفاده از چرخ‌های مناسب برای محیط‌های کنترل‌شده نیز اهمیت دارد، زیرا چرخ و پایه نباید به نقطه‌ای تبدیل شوند که نظافت آن دشوار باشد. در محیط‌های مختلف ممکن است میزهای استیل ثابت یا متحرک مورد استفاده قرار بگیرند. انتخاب بین این دو نوع به فرآیند کاری و نحوه جابه‌جایی مواد بستگی دارد.
اهمیت طراحی تجهیزات استیل کلین روم بر اساس فرآیند کاری
اهمیت طراحی تجهیزات استیل کلین روم بر اساس فرآیند کاری زمانی مشخص می‌شود که بدانیم یک تجهیز استاندارد لزوما برای تمام محیط‌ها و فرآیندها مناسب نیست.
تجهیزات باید متناسب با کاری که قرار است روی آنها انجام شود طراحی شوند.
مطالب مرتبط: سینک اسکراب
برای مثال، میز مورد استفاده در یک محیط دارویی ممکن است نیازهایی کاملا متفاوت از میز مورد استفاده در یک مجموعه صنایع غذایی داشته باشد.
حتی در یک مجموعه واحد نیز ممکن است تجهیزات بخش تولید با تجهیزات بخش بسته‌بندی یا آزمایشگاه متفاوت باشند.
بنابراین پیش از ساخت، باید مشخص شود تجهیز دقیقا کجا قرار می‌گیرد، چه موادی با آن در تماس هستند، چه مقدار بار روی آن قرار می‌گیرد، چند بار در روز شست‌وشو می‌شود و چه مواد شوینده یا ضدعفونی‌کننده‌ای برای نظافت آن استفاده خواهد شد.
این اطلاعات به سازنده کمک می‌کند تا ضخامت ورق، نوع استیل، نوع اتصالات، شکل پایه‌ها، نوع چرخ‌ها و سایر جزئیات را دقیق‌تر انتخاب کند.
یک طراحی موفق زمانی شکل می‌گیرد که تجهیز صرفا از نظر فنی درست نباشد، بلکه با فرآیند واقعی مجموعه نیز هماهنگ باشد.
ویژگی‌های یک تجهیز استیل مناسب برای کلین روم
ویژگی‌های یک تجهیز استیل مناسب برای کلین روم را می‌توان در چند ویژگی اصلی خلاصه کرد: متریال مناسب، سطح قابل شست‌وشو، طراحی بهداشتی، استحکام کافی، جوشکاری دقیق و سازگاری با فرآیند کاری. تجهیز خوب نباید فقط در روز اول ظاهر مناسبی داشته باشد.
کیفیت واقعی آن در استفاده مداوم مشخص می‌شود، زمانی که تجهیز مرتب شسته، ضدعفونی، جابه‌جا یا تحت فشار کاری قرار می‌گیرد. همچنین نگهداری آسان یکی از نشانه‌های طراحی مناسب است.
اگر برای تمیز کردن یک قسمت ساده از تجهیز مجبور باشیم چند قطعه را باز کنیم یا به نقاطی دسترسی نداشته باشیم، طراحی از ابتدا نیاز به بازنگری داشته است. در تجهیزات استیل کلین روم، جزئیات کوچک اهمیت زیادی دارند.
نوع پایه، کیفیت چرخ، نحوه اتصال طبقات، طراحی دستگیره، شکل گوشه‌ها و حتی نحوه قرارگیری تجهیز نسبت به دیوار یا کف می‌تواند روی قابلیت نظافت و بهره‌برداری تأثیر بگذارد.
